สถานีอวกาศเอกชนแห่งแรกของโลก กำลังจะเกิดขึ้น และอาจเปลี่ยนแปลงหน้าประวัติศาสตร์ไปตลอดกาลในปี 2026 มนุษย์จะได้สัมผัสสถานีอวกาศยุคใหม่ มนุษย์จะได้สัมผัสสถานีอวกาศยุคใหม่ที่ไม่ได้สร้างโดยรัฐบาลหรือองค์กรอวกาศของชาติใด แต่เป็นแนวคิดและฝีมือของบริษัทเอกชนที่ชื่อว่า Vast กำลังพัฒนา สถานีอวกาศเอกชนแห่งแรกของโลก ขนาดกระทัดรัดในชื่อว่า Haven – 1 โดยจะส่งขึ้นไปสู่วงโคจรในอวกาศรอบๆ โลกด้วยจรวด SpaceX Falcon 9 ภายในวันที่ 17 พฤษภาคม 2026 โดยถานีอวกาศเอกชนแห่งแรกของโลกนั้นมีขนาดโดยสังเขปประมาณ 45 ลูกบาศก์เมตรเท่านั้น
สิ่งที่จะทำให้สถานีอวกาศ Haven – 1 แตกต่างจากสถานีอวกาศแบบเดิมอย่าง สถานีอวกาศนานาชาติ ( ISS ) คือรูปแบบการบริหารการจัดการ การออกแบบ และวัตถุประสงค์ที่เน้นความรวดเร็ว ปลอดภัย และใช้งบประมาณต่ำที่สุดในขณะที่ยังทำหน้าที่ได้ครบถ้วน Heave – 1 จะมีขนาดเพียง 45 ลูกบาศก์เมตรหรือเทียบเท่ารถบัสขนาดเล็ก สามารถรองรับนักบินอวกาศได้ 4 คนต่อ 1 เที่ยวบิน โดยแต่ละครั้งในการสำรวจจะอยู่ได้ราว 10 วัน
ภายในสถานีอวกาศ Haven – 1 แห่งนี้ ออกแบบให้สะอาดโปร่งโล่ง และทันสมัย ต่างจากโครงสร้างของสถานีอวกาศในอดีตที่เต็มไปด้วยอุปรณ์ที่ซ้ำซ้อน เน้นการใช้งานเป็นหลัก สถานีอวกาศ Haven – 1 ติดต้องหน้าต่างโอมวงกลมขนาดกว้าง 1.1 เมตร สำหรับชมโลกจากอวกาศ ใช้เตียงนอนเป่าลมแบบพิเศษใหเแรงกดเบาบาง กับร่างกายในภาวะไร้น้ำหนัก ซึ่งช่วยให้นักบินพักผ่อนได้ดีขึ้นกว่าการนอนแบบลอยตัวทั่วไปได้เป้นอย่างดี
ระบบต่าางๆภายในสถานีอวกาศใช้เทคโนโลยีง่ายๆ แบบ Open loop ที่เคยใช้ในกระสวยอวกาศมาก่อน โดยยังไม่เน้นระบบรีไซเคิลน้ำและอากาศอย่างเต็มรูปแบบเหมือน ISS ทั้งนี้เพื่อเร่งความเร็วในการผลิตและลดต้นทุนให้ได้มากที่สุด
ตลอดระยะเวลา หรือตลอดอายุการใช้งาน 3 ปี Haven – 1 จะรองรับเพียง 4 เที่ยวบิน นักบินอวกาศแต่ละชุดจะทำหารทดลองหลากหลาย เช่น การศึกษาชีววิทยามนุษย์ด้วยการปลูกพืช การตกผลึกโปรตีน และการคัดกรองยาสำหรับใช้ในอวกาศร่วมกับบริษัทและสถาบันจากหลายประเทศในยุโรปและสหรัฐอเมริกา นอกจากนี้ระหว่างที่ไม่มีนักบินอวกาศ สถานียังจะใช้สำหรับทดสอบระบบ แรงโน้มถ่วงจำลอง ( Artificial gravity ) ด้วยการหมุนสถานี เพื่อปูทางสู่การเดินทางในอวกาศระยะยาวหรือในอนาคต
อีกหนึ่งจุดเด่นสำคัญของ Haven – 1 คือ สถานีอวกาศเอกชนแห่งแรกของโลกที่จะเชื่อมต่อกับเครือข่าย Starlink ของ SpaceX ทำให้สามารถใช้อินเทอร์เน็ตความเร็วสูงในวงโคจรได้ตลอด 24 ชั่วโมง นักบินอวกาศจะสามารถสื่อสารกับโลกได้ตลอดเวลาเป็นสิ่งที่ ISS ยังไม่สามารทำได้ต่อเนื่อง
แม้จะเป็นเพียงสถานีขนาดเล็กและเปิดใช้งานจำกัด แต่ Haven – 1 ถือเป็นก้าวสำคัญของธุรกิจอวกาศเชิงพาณิชย์ หลังจากที่ NASA จะมีแผนยุติการใช้ ISS ในปี 2030 และกำลังเปิดรับข้อเสนอจากบริษัทเอกชนเพื่อสร้างสถานีอวกาศยุคใหม่ Haven – 1 จึงทำหน้าที่เสมือนการประกาศความพร้อมของ Vast ว่าสามารถสร้างสถานีอวกาศเอกชนแห่งแรกของโลกได้สำเร็จในการแข่งขันครั้งนี้ และได้อยู่ในสนามแล้ว
ในระยะแรก Haven-1 จะทำหน้าที่เป็นสถานีอวกาศอิสระที่มีมนุษย์ประจำการ ก่อนที่จะถูกเชื่อมต่อเป็นโมดูลหนึ่งของสถานีอวกาศขนาดใหญ่ของ Vast ที่กำลังอยู่ในระหว่างการพัฒนา
นี่ถือเป็นครั้งแรกในประวัติศาสตร์ที่บริษัทสถานีอวกาศเชิงพาณิชย์มีทั้งภารกิจปล่อยจรวดสถานีอวกาศและภารกิจเดินทางของมนุษย์ที่กำหนดไว้แล้ว
Jed McCaleb CEO ของ Vast กล่าวว่า
“Vast รู้สึกตื่นเต้นที่จะเริ่มต้นการเดินทางสู่การเปิดตัว Haven-1 ซึ่งเป็นสถานีอวกาศเชิงพาณิชย์แห่งแรกของโลก พร้อมกับภารกิจลูกเรือชุดแรก Vast-1 เราขอขอบคุณ SpaceX สำหรับความร่วมมือที่น่าตื่นเต้นนี้ ซึ่งเป็นก้าวแรกของวิสัยทัศน์ระยะยาวของเราในการสร้างสถานีอวกาศที่ใหญ่ขึ้นพร้อมแรงโน้มถ่วงจำลองในวงโคจรของโลกและนอกโลก”
Tom Ochinero รองประธานอาวุโสฝ่ายธุรกิจเชิงพาณิชย์ของ SpaceX กล่าวว่า
“การที่จรวดเชิงพาณิชย์ปล่อยยานเชิงพาณิชย์พร้อมนักบินอวกาศเชิงพาณิชย์ไปยังสถานีอวกาศเชิงพาณิชย์ คืออนาคตของวงโคจรระดับต่ำของโลก และความร่วมมือกับ Vast ครั้งนี้คือก้าวต่อไปของการทำให้อนาคตนั้นกลายเป็นจริง ทีม SpaceX ตื่นเต้นเป็นอย่างยิ่งที่จะได้สนับสนุนการปล่อย Haven-1 และภารกิจมนุษย์ต่อไปของพวกเขา”
โดยแผนระยะยาวของ Vast คือการต่อยอด Haven – 1 ไปสู่ Haven – 2 และสถานีเชิงพาณิชย์ขนาดใหญ่เต็มรูปแบบต่อจากเป้าหมายแรกอย่างสถานีอวกาศเอกชนแห่งแรกของโลก โดยจะตั้งเป้าจะส่งโมดูลใหม่ขึ้นไปสู่วงโคจรทุก 6 เดือน เริ่มตั้งแต่ปี 2028 และรวมเป็นสถานีอวากาศขนาดใหญ่แบบโมดูลาร์ภายในปี 2032
สถานีอวกาศเชิงพาณิชย์กำลังเป็นตลาดใหม่ที่หลายประเทศและองค์กรเอกชนให้ความสนใจ เพราะหลังปี 2030 วงโคจรระดับต่ำของโลก ( LEO ) จะขาดสถานีอวกาศหลัก ทำให้พื้นที่สำหรับวิจัย เทคโนโลยี และการท่องเที่ยวในอวกาศเปิดกว้างมากขึ้น หากไม่มีผู้สืบทอดต่อจาก ISS โลกจะเสียโอกาศในการพัฒนาเทคโนโลยีมนุษย์อวกาศและการทดลองที่จำเป็นต่ออนาคตของการตั้งถื่นฐาน ต่อจากการสำรวจนอกโลกรวมถึงโปรเจคระยะไกลในการหาดาวเคราะห์ที่อยู่อาศัยดวงใหม่ที่สามารถทดแทนโลกได้ในอนาคต
ดังนั้น Haven – 1 ( สถานีอวกาศเอกชนแห่งแรกของโลก ) จึงเป็นโครงการนำร่องเชิงทดลอง และบทพิสูจน์ว่า สถานีอวกาศของเอกชนก็สามารถสร้างได้อย่างรวดเร็ว ประหยัดต้นทุน และปลอดภัย หากโครงการนี้สำเร็จ จะกลายเป็นต้นแบบของสถานีอวกาศแห่งอนาคต ไม่ว่าจะเป็นเพื่อการวิจัยเชิงวิทยาศาสตร์ การพัฒนาเทคโนโลยี หรือการเดินทางสำรวจนอกโลกต่อไป